ภาวะท้องลมหรือท้องหลอก คืออะไร?

ภาวะท้องลมหรือท้องหลอก (Phantom Pregnancy) หมายถึงคุณผู้หญิงคิดว่าตัวเองตั้งครรภ์ มีอาการคล้ายคนแพ้ท้อง แต่ที่จริงแล้วไม่ได้ตั้งครรภ์ ถือเป็นอาการผิดปกติที่พบได้น้อยค่ะ ในทางการแพทย์เรียกว่า Pseudocyesis ซึ่งเป็นภาวะท้องเทียม ไม่ใช่แค่คิดไปเองนะคะ บางรายมีอาการแพ้ท้องร่วมด้วย คลื่นไส้ วิงเวียน ท้องโตขึ้นคล้ายคนท้องทั่วไปเลยค่ะ ไม่ได้เป็นเฉพาะคุณผู้หญิงนะคะ คุณผู้ชายก็แพ้ท้องหลอกได้เหมือนกัน เป็นเพราะความเห็นอกเห็นใจภรรยาที่กำลังตั้งครรภ์จึงมีอาการแพ้ท้องแทนภรรยาหรือคุณพ่อที่แพ้ท้องแทนลูกสาวค่ะ อาการนี้มีชื่อเรียกทางการแพทย์ว่า Couvade Syndrome มักเกิดขึ้นกับผู้ชายที่อารมณ์อ่อนไหวจะมีอาการคล้ายคนแพ้ท้อง เช่น น้ำหนักตัวเพิ่ม ปวดเมื่อยตามตัว ท้องโตขึ้น อารมณ์แปรปรวน เหมือนกำลังตั้งท้องเอง อาการท้องหลอกมีความเหมือนจริงมากเสียจนกระทั่งแพทย์ประมาณ 18% มองดูอาการภายนอกยังเชื่อเลยว่ากำลังตั้งท้องจริง ๆ ด้วยนะคะ

อาการท้องหลอก พบได้น้อยแต่ไม่ใช่เรื่องใหม่

เอกสารทางการแพทย์ในประวัติศาสตร์บันทึกเรื่องการท้องลมหรือท้องหลอกไว้หลายกรณี กรณีที่โด่งดังที่สุดเห็นจะเป็น ควีนแมรี ทิวดอร์ สมเด็จพระราชินีแมรี่ที่ 1 แห่งอังกฤษ ซึ่งเชื่อว่าตนตั้งครรภ์ถึงสองครั้ง แต่ความจริงเป็นท้องหลอก ซึ่งเป็นเหตุที่ได้รับการขนานนามว่า แมรี่ผู้กระหายเลือด (Bloody Mary) เนื่องมาจากอารมณ์ฉุนเฉียวโมโหร้ายด้วยความปรารถนาอยากมีลูกแต่ตั้งครรภ์ไม่ได้

อาการท้องหลอก เกิดขึ้นได้อย่างไร

สาเหตุของท้องหลอกเกิดจากสภาพจิตใจไม่ปกติโน้มน้าวร่างกายให้เชื่อว่าตั้งครรภ์ จึงเกิดอาการเหมือนคนท้องทั่วไปค่ะ ไม่ว่าจะเป็นอาการคลื่นไส้อาเจียน เต้านมคัดตึง ประจำเดือนขาดหาย หรือแม้แต่ท้องขยายโตขึ้น เมื่อผู้หญิงเชื่อมั่นอย่างแรงกล้าว่าอาการเหล่านี้เกิดจากตัวเองกำลังตั้งครรภ์ ส่งผลให้ระบบต่อมไร้ท่อและต่อมใต้สมองหลั่งฮอร์โมนของสตรีมีครรภ์ออกมา โดยเฉพาะฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรแลคติน ซึ่งฮอร์โมนโปรแลคตินมีบทบาทสำคัญในการกระตุ้นให้เต้านมขยายเพื่อเตรียมพร้อมผลิตน้ำนมให้ลูก การเปลี่ยนแปลงที่สังเกตได้คือหน้าอกขยายใหญ่ สีหัวนมคล้ำขึ้น และแม้แต่ผลิตน้ำนมออกมาด้วย บางคนมีอาการคล้ายคนท้องนานหลายเดือน แต่เพราะไม่มีการตั้งครรภ์จริง อาการเหล่านี้จะหายไปในที่สุด สาเหตุที่แท้จริงของอาการท้องหลอกยังไม่ชัดเจนนะคะ ส่วนใหญ่เกิดกับผู้หญิงที่คาดหวังอยากได้ลูกมานานแล้วแต่ก็ไม่มีเสียที สภาพจิตที่ไม่ปกติสามารถโน้มน้าวตัวเองและคนอื่นให้เชื่อว่ากำลังตั้งครรภ์จริง ๆ

อาการท้องหลอกเป็นเรื่องปกติหรือไม่

ปัจจุบันคาดว่าอาการท้องหลอกเกิดขึ้น 1-2 รายในทุก ๆ 22,000 ราย ซึ่งไม่ได้จำกัดเฉพาะคุณผู้หญิงเท่านั้นนะคะ อาจเกิดกับเด็ก ผู้ชาย และผู้สูงอายุก็ได้ ที่น่าสนใจก็คือสุนัขและหนูมีอาการท้องหลอกได้เหมือนกัน สุนัขตัวเมียมีความรู้สึกผูกพันกับของเล่นนุ่มน่ากอดจนนึกว่าเป็นลูกของมันเอง

อาการท้องหลอกจะมีลักษณะอาการอย่างไร

อาการท้องหลอกจะมีลักษณะอาการอย่างไร

ท้องลมหรือท้องหลอกของแต่ละคนมีอาการแตกต่างกันไป ผู้หญิงบางคนมีอาการคลื่นไส้ อ่อนเพลีย และอาการแพ้ท้องทั่วไป สิ่งที่เหมือนกันคือทุกคนเชื่อว่าตัวเองตั้งครรภ์และกำลังจะมีลูก อาการที่พบได้บ่อยที่สุดคือหน้าท้องใหญ่ขึ้น เกิดกับผู้หญิง 60-90% เมื่อรวมกันหลายอาการเข้าทำให้เชื่อว่าตัวเองกำลังตั้งท้องจริง ๆ

อาการอื่น ๆ ที่พบได้ เช่น

• ภาวะประจำเดือนมาไม่ปกติ หรือประจำเดือนขาดหาย
• ผู้หญิงบางคนรู้สึกว่าเด็กเคลื่อนไหวอยู่ในท้อง แม้ว่าตรวจอัลตราซาวด์แล้วไม่พบทารก
• อยากรับประทานอาหารมากขึ้น รู้สึกเหม็นอาหารบางอย่างเหมือนคนแพ้ท้องทั่วไป
• ความผิดปกติของระบบทางเดินอาหาร เช่น คลื่นไส้ ภาวะกรดไหลย้อน และท้องผูก
• มดลูกขยาย หน้าท้องใหญ่ขึ้น
• หน้าอกมีการเปลี่ยนแปลง เต้านมใหญ่ขึ้นและไวต่อการสัมผัส
• ผู้หญิงบางคนเคยมีประสบการณ์เจ็บท้องหลอกมาก่อน จึงไปโรงพยาบาลแจ้งประวัติการเจ็บท้องหลอกและเชื่อว่าตัวเองตั้งครรภ์จริง
• อาการเหล่านี้เป็นเรื่องเฉพาะตัวของคุณผู้หญิงแต่ละคน รวมถึงประวัติทางการแพทย์ด้วย บางคนมีอาการท้องหลอกอยู่เพียงไม่กี่วัน หรือเป็นสัปดาห์ หรือบางคนอาจจะหลายเดือน โดยปกติแล้วจะท้องหลอก 9 เดือนและอาจนานถึงปีเลยค่ะ

ทำไมอาการท้องลมท้องหลอกถึงเกิดขึ้นได้

อาการท้องหลอกค่อนข้างซับซ้อนเพราะเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย สาเหตุมาจากฮอร์โมนและอาการทางจิตร่วมกันส่งผลต่อร่างกายและอารมณ์ทำให้ผู้หญิงบางคนคิดว่าตนเองกำลังตั้งครรภ์ ซึ่งฮอร์โมนเป็นตัวกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงร่างกายให้ดูคล้ายแม่ตั้งครรภ์มากขึ้น

สาเหตุที่ท้องโตขึ้นเป็นเพราะรับประทานอาหารมาก น้ำหนักเพิ่มขึ้น มีแก๊สสะสมในลำไส้ ความเครียดในสมองส่วนที่ควบคุมการหลั่งฮอร์โมนการตั้งครรภ์ก็มีส่วนเช่นกัน

อาการท้องลมท้องหลอกเกิดขึ้นกับใครได้บ้าง

คุณผู้หญิงทุกคนมีโอกาสเกิดอาการท้องหลอกได้ แต่พบได้บ่อยในวัยประมาณ 33 ปี ซึ่งคนกลุ่มนี้มากกว่า 2 ใน 3 แต่งงานแล้ว และ 1 ใน 3 เคยมีลูกมาก่อน ในบางครั้งพบในเด็กหญิงอายุน้อยกว่า 6 ปีเท่านั้นด้วย กรณีอายุมากที่สุดเกือบ 80 ปีเลยทีเดียว อาการท้องหลอกมักเกิดขึ้นในกลุ่มผู้หญิงที่ถูกทารุณกรรมทางเพศและร่วมประเวณีในเครือญาติ

ภาวะท้องหลอกอาจเกิดกับผู้หญิงที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อไปนี้

• ผู้หญิงที่ใช้เทคนิคช่วยการเจริญพันธุ์
• คุณแม่ที่เคยแท้งลูกมาก่อน หรือเคยปรึกษาเรื่องการมีบุตรยาก
• ผู้หญิงที่ไม่เคยแต่งงานหรือกำลังจะหมดประจำเดือนมีโอกาสเกิดขึ้นได้เหมือนกัน
• รวมถึงผู้หญิงที่มีความผิดปกติในระบบสืบพันธุ์ เช่น มีปัญหาที่รังไข่ มีประวัติท้องนอกมดลูก เป็นโรคอ้วน ผู้หญิงที่มีฐานะยากจน ทำงานหนัก และมีภาวะวิตกกังวลสูง ก็มีโอกาสเกิดท้องลมท้องหลอกได้ง่ายค่ะ
• ผู้หญิงที่มีความรู้สึกผูกพันกับสมาชิกในครอบครัวที่กำลังตั้งครรภ์หรือแม้แต่เพื่อนสนิทกำลังท้องอาจกระตุ้นให้ตัวเองมีอารมณ์ร่วมทำให้เกิดอาการแพ้ท้องเหมือนกันก็ได้นะคะ

วิธีรักษาอาการท้องหลอกทำได้อย่างไร?

วิธีรักษาอาการท้องหลอกทำได้อย่างไร?

ก่อนอื่นต้องตรวจสอบให้แน่ใจว่าไม่ได้ตั้งครรภ์จริง โดยทดสอบการตั้งครรภ์ทางเลือดและปัสสาวะ รวมถึงการตรวจภายในและตรวจอัลตราซาวด์เป็นการยืนยันที่ชัดเจนที่สุด อย่างไรก็ตาม มีคุณผู้หญิงบางรายตรวจการตั้งครรภ์แล้วอาจเกิดผลบวกแบบลวงได้เหมือนกัน ทั้งที่ไม่ได้ตั้งครรภ์
ดังนั้น การตรวจอัลตราซาวด์เพื่อพิสูจน์ว่าไม่มีเสียงหัวใจเต้นหรือตัวของทารก จะเป็นการยืนยันได้อย่างชัดเจนและ มั่นใจว่าไม่มีเด็กอยู่ในท้องจริง ๆ
ปัจจุบันยังไม่มีการรักษาอาการท้องหลอกโดยตรง เพราะดูเหมือนจะเป็นความผิดปกติทางจิตใจ แพทย์มักจะให้ยาต้านซึมเศร้า หรือยาคลายเครียด สำหรับคนที่ประจำเดือนขาดหายไปด้วยอาจใช้ยาปรับฮอร์โมนให้รอบเดือนเข้าสู่ภาวะปกติ
โดยปกติแล้วแพทย์จะตรวจอัลตราซาวด์มดลูกให้เห็นว่าในท้องไม่มีทารกอยู่จริง เป็นวิธีที่ชัดเจนที่สุด เพราะผู้หญิงที่มีภาวะท้องหลอกบางคนจะไม่ยอมเชื่อง่าย ๆ อีกทั้งความผิดปกติของฮอร์โมนอาจทำให้ผลตรวจออกมาเป็นบวกลวง จะยิ่งไม่ยอมรับว่าผลทดสอบการตั้งครรภ์นั้นถูกต้อง ด้วยความที่อยากมีลูกจึงปฏิเสธความจริงที่โหดร้ายและเจ็บปวด ซึ่งกำลังใจเป็นสิ่งสำคัญมากค่ะ ครอบครัวและคนรอบข้างต้องช่วยกันปลอบใจให้รับมือกับความผิดหวังเสียใจ หากต้องการมีลูกจริง ๆ จะต้องปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านการเจริญพันธุ์กันต่อไปนะคะ

คุณแม่สามารถติดตามศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับการตั้งครรภ์ การดูแลลูกน้อย รวมถึงในหัวข้ออื่น ๆ เพิ่มเติมจากเว็บไซต์ Huggies หากมีคำถามหรือข้อสงสัยเพิ่มเติม สามารถพูดคุยกับเราได้ที่ Facebook Huggies Thailand และอย่าลืม! กด สมัครสมาชิก เพื่อรับสินค้าทดลอง พร้อมรอรับข่าวสารและอัพเดตเทคนิคดี ๆ จากเรานะคะ

บทความที่คุณน่าจะชอบ

การมีลูกแฝด
เตรียมเป็นแม่ 5/18/2020

การมีลูกแฝด

เมื่อคุณพ่อคุณแม่รู้ตัวว่า กำลังมีลูกแฝด อาจทำให้รู้สึกประหลาดใจไปตาม ๆ กัน ทั้งรู้สึกช็อก เป็นกังวล และไม่ยอมรับ รวมไปถึงความรู้สึกสุขใจค่ะ

โอกาสตั้งครรภ์ลูกแฝด
เตรียมเป็นแม่ 5/18/2020

คลอดทางช่องคลอดโดยอาศัยการช่วยคลอด

คุณพ่อคุณแม่หลายคู่พยายามเพิ่มโอกาสในการมีลูกแฝด และคงอยากจะรู้ว่าจะต้องทำอย่างไรบ้างเพื่อให้สมหวัง เรามีคำแนะนำดีๆ มาฝากกันค่ะ

ovulation
เตรียมเป็นแม่ 3/30/2020

เรื่องที่คุณควรรู้เกี่ยวกับภาวะตกไข่

การรู้จังหวะและช่วงเวลาการตกไข่เป็นสิ่งสำคัญนะคะ เพราะการรู้ช่วงเวลาตกไข่ จะช่วยให้มีโอกาสตั้งครรภ์ได้มากที่สุดค่ะ

บทความที่คุณน่าจะชอบ