เด็กวัย 11 เดือน

การดูแลลูกน้อยวัย 11 เดือน
ที่เต็มไปด้วยพลังงานอาจจะเหมือนจับปูใส่กระด้งมากขึ้นอีกนิด เพราะเจ้าตัวดีจะสนุกกับการสำรวจสิ่งของและสมาชิกในบ้านอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย ใครถืออะไรเข้ามาเป็นไม่พ้นสายตานักสำรวจน้อยขี้สงสัย ผู้จ้องจะแหย่ แคะ แกะ เขี่ย ไปเสียทุกสิ่ง จนคุณแม่อาจคิดว่า ถึงเวลาต้องยกระดับเรื่องความปลอดภัยภายในบ้านให้มากขึ้น บางครั้ง คุณแม่อาจอดคิดไม่ได้ว่า เจ้าตัวน้อยมักสนอกสนใจที่จะสำรวจแต่ของอันตรายเท่านั้น โทรทัศน์ เครื่องเล่นซีดี ปลั๊กไฟบนผนังดูจะเป็นของเล่นมหัศจรรย์ที่นักสำรวจน้อยสนใจเสียเหลือเกิน หากลูกเล่นแล้วเล่นอีกโดยที่คุณแม่ห้ามเท่าไรก็ไม่ฟัง อย่าไปคิดว่าเขาดื้อตาใสหรือท้าทายคุณแม่ เพราะแท้จริงแล้ว เจ้าตัวน้อยยังไร้เดียงสาเกินกว่าที่จะรู้ว่าของเหล่านั้นอาจเป็นอันตรายต่อตัวเขาเอง สิ่งที่คุณแม่ทำได้คือ เพิ่มความระมัดระวังและความอดทน จนกว่าลูกน้อยจะรู้ว่าตรงไหนเล่นได้ และอะไรไม่ควรแตะต้อง นอกจากนี้ ให้คุณแม่ยกระดับความปลอดภัยภายในบ้าน บริเวณไหนที่อาจเป็นอันตรายต่อลูกน้อย ก็หาอุปกรณ์เพื่อความปลอดภัยที่ออกแบบมาเพื่อกรณีนี้โดยเฉพาะมาใช้ เช่น รั้วกั้นเด็ก ตัวล็อคนิรภัย ตัวล็อคกันเด็กเปิดลิ้นชักเล่น 

การทานอาหารและการนอนหลับ
หากคุณแม่ยังให้นมเจ้าตัวน้อยเองอยู่ก็ไม่จำเป็นต้องรีบให้ลูกหย่านม มีหลักฐานที่เชื่อถือได้ยืนยันว่า การให้ลูกดื่มนมมารดา นานเท่าที่ทั้งคุณแม่และคุณลูกยังพอใจนั้นเป็นเรื่องดี หากเจ้าตัวน้อยยังไม่เคยลองดูดนมจากขวดเลย การเริ่มหัดในวัยนี้อาจท้าทายความสามารถของคุณแม่อยู่สักหน่อย จะดีกว่าถ้าคุณแม่เลือกว่าจะให้ลูกดื่มจากถ้วยหรือขวดอย่างใดอย่างหนึ่งไปเลย แต่ถ้าลูกดื่มนมขวดอยู่แล้ว ให้ลูกดื่มนมผงสำหรับทารกต่อไปจนอายุครบ 12 เดือน เพราะนมวัวนั้นย่อยยากกว่าและมีสารอาหารจำเป็นต่อการเจริญเติบโตของลูกน้อยไม่เพียงพอ คุณแม่จึงควรให้ลูกดื่มนมผงต่อไป เพื่อให้ลูกน้อยได้รับธาตุเหล็กที่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย พฤติกรรมการนอนหลับของลูกน้อยช่วงวัยนี้จะเริ่มมีแบบแผนมากขึ้น โดยลูกมักนอนหลับประมาณ 2 ครั้งตอนกลางวัน เด็กส่วนใหญ่มักไม่ค่อยงอแงถ้าคุณแม่กล่อมนอนช่วงเช้า แต่บางคนก็โยเยไม่ยอมนอนได้เหมือนกัน ส่วนการนอนหลับของเจ้าหนูน้อยในช่วงบ่ายนั้น ขึ้นอยู่กับว่ากิจกรรมของสมาชิกในบ้านเป็นอย่างไร

พฤติกรรมของลูกน้อย
หนูน้อยวัยนี้กำลังเรียนรู้โลกรอบตัวผ่านการนำสิ่งของเข้าปาก ดังนั้น จึงไม่ใช่เรื่องแปลกถ้าลูกชอบแทะหรือดูดเฟอร์นิเจอร์และสิ่งของรอบๆ ตัว หากมีแขกที่ดูไว้ใจได้มาเยี่ยมเยียน เจ้าหนูน้อยอาจเข้าไปนั่งสำรวจตาตุ่มของแขกเล่นอย่างสนอกสนใจ เรียกเสียงหัวเราะจากคนรอบข้างได้ดี แต่เขาจะไม่ค่อยไว้ใจคนแปลกหน้านัก วัย 11 เดือน เป็นวัยที่ลูกพัฒนาความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับผู้ดูแลคนแรกๆ เช่น คุณพ่อคุณแม่ ญาติพี่น้องในบ้าน การที่หนูน้อยไม่ยอมเล่นหรือไว้วางใจคนแปลกหน้าจึงเป็นเรื่องปกติธรรมดามาก เพราะความไว้ใจของลูกจะเกิดขึ้นได้ต้องอาศัยเวลาและความใกล้ชิดสนิทสนม คุณแม่จึงไม่ควรฝืนให้ลูกอยู่กับคนอื่นหรือเข้ากับคนอื่นได้ในทันที เจ้าหนูน้อยมีเหตุผลทางชีววิทยาที่อธิบายได้ว่า เหตุใดเขาจึงไม่ไว้ใจคนแปลกหน้า และเด็กวัยนี้ก็ยังไร้เดียงสาเกินกว่าจะเข้าใจเรื่องมารยาทหรือการแคร์ความรู้สึกของผู้อื่น

พัฒนาการของลูกน้อย
ลูกอาจเริ่มหัดเดินในวัยนี้ แต่คุณแม่ไม่ต้องกังวลหากลูกน้อยยังดูไม่มีทีท่าว่าจะเริ่ม ทักษะต่างๆของเด็กน้อยทุกคนจะพัฒนาได้ต้องอาศัยเวลา การฝึกฝน ความมั่นใจ และการทำงานประสานสอดคล้องกัน การพัฒนาทักษะทางร่างกายไม่ใช่สัญญาณที่บ่งบอกความเฉลียวฉลาดทางสติปัญญาของเด็กเสมอไป ดังนั้น คุณพ่อคุณแม่ไม่ต้องพยายามตีความว่า การที่ลูกขยับร่างกายส่วนใดส่วนหนึ่งได้นั้นเป็นสัญญาณความเฉลียวฉลาดทางวิชาการในอนาคตของลูกน้อย

ในช่วงวัยนี้ ลูกรักจะชอบชี้ไม้ชี้มือ เขาจะมีภาษาร่างกายที่ทำให้เราเข้าใจลูกได้ง่ายขึ้น ลูกจะใช้มือทั้งสองข้างเท่าๆ กัน จนกว่าจะใกล้วัยเข้าเรียน เด็กๆ ถึงจะแสดงให้เห็นว่าเขาถนัดมือไหนมากกว่ากัน

ลูกน้อยจะเริ่มตอบสนองคำสั่งง่ายๆ อย่าง “มานี่ลูก” “ไปหยิบลูกบอล” แต่ลูกจะยังไม่เข้าใจบทสนทนา ไม่ว่าจะเป็นบทสนทนาพื้นฐานแค่ไหนก็ตาม ลูกน้อยวัยนี้สามารถใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กของนิ้วหัวแม่มือกับนิ้วต่างๆ หยิบสิ่งของชิ้นเล็กๆ ได้แล้ว จากนั้นก็จะเริ่มนำเข้าปากเพื่อเรียนรู้ต่อไป

ความเจริญเติบโตของลูกน้อย
ลูกน้อยเติบโตขึ้นมากในช่วงเกือบปีที่ผ่านมา จนคุณแม่อาจแทบนึกไม่ออกว่าตอนลูกตัวกระจิดริดนั้นเป็นอย่างไร หากลูกรักยืนเก่งแล้ว ให้เขายืนหันหลังชิดกำแพง แล้วให้คุณแม่ใช้ดินสอบันทึกความสูงของลูกเอาไว้ เพื่อช่วยคุณแม่เก็บสถิติความเจริญเติบโตของลูกน้อย นอกจากนี้ ลองให้ลูกทาบมือกับผนัง แล้วคุณแม่ลากเส้นดินสอรอบๆ โดยเขียนวันที่และอายุกำกับไว้ด้วย หรือถ่ายภาพลูกยืนข้างเฟอร์นิเจอร์หรือรั้ว แล้วทำบันทึกรายปีไว้เปรียบเทียบความสูงก็ได้ ลองหาภาพถ่ายตอนคุณแม่เด็กๆ มาเทียบหาความเหมือน สังเกตดูรูปทรงของขา ท่ายืน สีหน้าท่าทางว่าคล้ายกับคุณพ่อคุณแม่ตอนเด็กแค่ไหน

หาสถานที่บริจาคเสื้อผ้าเด็กใช้แล้วของลูก แม้ลูกคนนี้จะเป็นลูกคนสุดท้องหรือลูกคนเดียวของบ้าน แต่ก็ยังมีครอบครัวอื่นๆ ที่ยินดีรับบริจาคเสื้อผ้าเด็ก อย่าลืมเก็บเสื้อผ้าของใช้บางชิ้นไว้เป็นที่ระลึก แล้วมอบให้หลานในอนาคต แม้จะดูเหมือนอีกนานมากก็ตาม

การส่งเสริมสุขอนามัยลูกน้อย
ถึงเวลาที่คุณแม่ควรเริ่มหัดให้ลูกถอดรองเท้าไว้นอกบ้านได้แล้ว เพราะลูกน้อยวัยนี้จะชอบเล่นบนพื้น คุณแม่จึงต้องพยายามรักษาความสะอาดของพื้นให้มากที่สุด และล้างมือให้มือจนเป็นนิสัยทุกครั้งก่อนทานอาหารเพื่อลดความเสี่ยงของการนำเชื้อโรคเข้าปาก การล้างมือให้สะอาดเพื่อลดการติดเชื้อทำได้ง่ายๆ เพียงใช้สบู่ธรรมดาๆ กับน้ำสะอาด ค่อยๆ ล้างอย่างพิถีพิถันแล้วเช็ดมือให้แห้ง ทั้งนี้ คุณแม่ไม่ต้องวิตกกังวลเรื่องความสะอาดมากจนเกินไป แค่รักษาความสะอาดตามที่เหมาะสมเท่านั้น

หลีกเลี่ยงการจุ๊บริมฝีปากลูกรักหรือการเป่าอาหารให้เย็น เพราะแบคทีเรียในช่องปากของผู้ใหญ่นั้นต่างจากของเด็ก หากคุณแม่ฟันผุ อาการฝันผุอาจถ่ายทอดไปยังลูกน้อยได้ง่ายๆ คุณแม่จึงควรดูแลสุขภาพช่องปากของตนเองให้ดีด้วย หากคุณพ่อคุณแม่เป็นสิงห์อมควัน ให้หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ใกล้ลูกน้อย เพื่อลดความเสี่ยงของการติดเชื้อโรคต่างๆ เช่น หวัด หูหรือปอดติดเชื้อ และหอบหืด

ลูกน้อยยังไม่ต้องรับวัคซีนในเดือนนี้ แต่เดือนหน้าจะครบกำหนดอีกครั้ง หากเป็นช่วงฤดูฝน คุณแม่อย่าลืมนึกถึงการสร้างภูมิคุ้มกันของตัวเองด้วย ลองนัดคุณหมอเพื่อปรึกษาเกี่ยวกับวัคซีนโรคไข้หวัดใหญ่

การเล่นสนุกของลูกน้อย
ถึงเวลานี้ คุณพ่อคุณแม่น่าจะคุ้นเคยกับการมีเจ้าตัวเล็กอยู่ใกล้ๆ และรับมือกับเจ้าจอมซนได้เก่งขึ้นมากแล้ว หนูน้อยวัย 11 เดือน มักอยากผละจากคุณแม่ไปผจญภัยสำรวจโลกรอบตัว แต่ก็จะคอยกลับมาหาบ่อยๆ เพื่อเติมความอุ่นใจ ลองสังเกตดูว่าขณะลูกคลานไป เขาจะหันกลับมาขอความมั่นใจ แล้วจึงค่อยออกตัวคลานต่อ หากลูกเกิดกลัวหรือรู้สึกไม่มั่นใจ เขาจะรีบมองหาคุณแม่ทันที บางครั้งคุณแม่อาจส่งเสียงบอกเขาว่า “ไม่เป็นไรลูก” แล้วส่งยิ้มปลอบใจก็เพียงพอแล้ว แต่บางครั้งคุณอาจต้องโอบกอดเขาเพื่อสร้างความรู้สึกปลอดภัยให้ลูกน้อย อย่าเข้าใจผิดว่าการทำเช่นนี้จะทำให้ลูกอ่อนแอหรือชอบให้โอ๋ เพราะวิธีเดียวที่ลูกน้อยจะกล้าข้ามเขตแดนที่คุ้นเคยออกไปสำรวจโลกภายนอกได้ ก็ต่อเมื่อเขารู้สึกปลอดภัยเพียงพอเท่านั้น ซึ่งคุณพ่อคุณแม่และครอบครัวจะมีส่วนสำคัญมากในกระบวนการเรียนรู้นี้

หากคุณแม่นึกไม่ออกว่าจะทำให้ลูกน้อยวัย 11 เดือน ชอบอกชอบใจได้อย่างไร ให้พาเขาไปอาบน้ำ ปล่อยให้ลูกได้เล่นน้ำโดยมีผู้ใหญ่คอยดูแลอย่างใกล้ชิด เท่านี้หนูน้อยก็เล่นสนุกสุดเหวี่ยงได้จนลืมเวลา ในฤดูร้อน เตรียมอ่างน้ำเย็นพอดีๆ ให้ลูกเล่นคลายร้อน การชวนลูกเล่นทรายหรือแกว่งชิงช้าเพื่อช่วยเขาพัฒนาทักษะการเคลื่อนไหวก็เข้าท่าดี นอกจากนี้ ลองหาซื้อเครื่องเล่นมาไว้ในสวน โดยอย่าลืมหาร่มบังแดดมาเตรียมไว้ด้วย

สิ่งที่คุณแม่ควรทำ
หากคุณแม่กำลังคิดเรื่องมีน้องสักคนให้เจ้าตัวเล็กมีเพื่อนเล่น ก็ถึงเวลาต้องเพิ่มสารอาหารให้ร่างกายและตรวจดูว่าคุณแม่แข็งแรงพอที่จะตั้งครรภ์หรือไม่ ไม่มีการกำหนดว่าลูกแต่ละคนควรจะอายุห่างกันเท่าไร อย่าลืมเตรียมพร้อมก่อนตั้งครรภ์ด้วยการไปตรวจร่างกายและรับประทานวิตามินเสริมกรดโฟลิค โดยรับประทานวันละ 400 ไมโครกรัม ในช่วงเริ่มตั้งครรภ์และสามเดือนแรกของการตั้งครรภ์

หากคุณแม่ตั้งครรภ์อีกครั้งเรียบร้อยแล้ว อาจจะค่อนข้างยุ่งมาก ดังนั้น อย่ามองข้ามความต้องการของร่างกายตัวเอง ด้วยการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ พักผ่อนให้เพียงพอ และขอความช่วยเหลือจากคนรอบตัว การยินดีรับความช่วยเหลือที่สมเหตุสมผลจะช่วยให้คุณแม่ทำกิจกรรมในแต่ละวันได้อย่างราบรื่นและมีความสุขมากขึ้น

ภาวะอารมณ์ของคุณแม่
ไม่ใช่เรื่องแปลกอะไร หากคุณแม่รู้สึกว่ายังไม่มีเวลาเป็นของตัวเองเพราะต้องดูแลครอบครัวแบบเต็มเวลา แม้จะผ่านมาเกือบปีนับจากวันที่มีสมาชิกตัวน้อยเพิ่มขึ้นในบ้านก็ตาม ให้คุณแม่ใส่ใจดูแลตัวเองให้ดีและมองว่าตนเองกำลังทำสิ่งที่มีคุณค่าที่สุดอยู่เสมอ

หากคุณแม่กลับไปทำงานตามปกติแล้ว อาจรู้สึกสับสนเหมือนคนอื่นๆ ว่าควรจะทุ่มเทให้สิ่งไหนดี ระหว่างการดูแลลูกและหน้าที่การงาน การเป็นแม่และการเป็นลูกจ้างซึ่งในบางครั้งการหาสมดุลอาจทำได้ค่อนข้างยาก จนบางครั้งเวิร์คกิ้งมัมอาจรู้สึกผิดในใจลึกๆ ขอให้สลัดความรู้สึกนั้นทิ้งไปเพราะเป็นการสูญเสียพลังงานโดยเปล่าประโยชน์ ให้เก็บแรงไว้ทำสิ่งที่มีความหมายดีกว่า

การนอนหลับของคุณแม่
แม้คุณแม่จะไม่คุ้นกับการเข้านอนแต่หัวค่ำมาก่อน ลองปรับตัวใหม่และทำตามสัญญาณที่ร่างกายส่งมาว่า เมื่อใดควรเข้านอน เพราะการนอนหลับพักผ่อนสำคัญมากต่อการฟื้นฟูสภาพร่างกายของคนเรา แม้จะถูกมองข้ามเพราะตารางชีวิตที่ยุ่งเหยิงวุ่นวายก็ตาม

บทความที่คุณน่าจะชอบ

พัฒนาการลูกน้อย 10/11/2019

การดูแลเด็กทารกแรกเกิด

การเปลี่ยนผ้าอ้อมให้ลูกเป็นบทเรียนแรกที่คุณแม่มือใหม่ต้องรีบทำความคุ้นเคย ในช่วงแรกอาจต้องเปลี่ยนผ้าอ้อมบ่อย เพราะเด็กทารกในช่วงแรกเกิดจะกินบ่อยและถ่ายบ่อยมากเป็นพิเศษ ไม่ควรปล่อยให้ลูกใส่ผ้าอ้อมแผ่นเดิมนานหลายชั่วโมง

พัฒนาการลูกน้อย 4/27/2019

ขยับตามจังหวะดนตรี ได้มากกว่าการเคลื่อนไหว

อาจารย์แพทย์หญิงดวงรัตน์ วังเกล็ดแก้ว

พัฒนาการลูกน้อย 4/27/2019

ลูกน้อยวัย 10 เดือน

เด็กวัย 10 เดือน

บทความที่คุณน่าจะชอบ